Wzdęcia w reklamie i popkulturze
Pierdnięcie od dawna stało się ugruntowanym środkiem w reklamie, muzyce pop i mediach rozrywkowych. Od legendarnych spotów telewizyjnych, które wywoływały globalne debaty, po odgłosy pierdnięć jako powracające gagi w programach dla dzieci: popkultura w pełni zintegrowała wzdęcia jako element komediowy. Jednocześnie użycie humoru pierdnięć w reklamie jest miernikiem przesunięć norm społecznych — to, co 50 lat temu było nie do pomyślenia, dziś jest mainstreamem.
Reklama: pierdnięcie jako gwarancja uwagi
Pierwszym udokumentowanym pierdnięciem w reklamie telewizyjnej, które przyciągnęło międzynarodową uwagę, był brytyjski spot Heinz Baked Beans (lata 80.), w którym dziecko wydawało słyszalne odgłosy jelitowe podczas jedzenia. Spot stał się wiralowym wydarzeniem swoich czasów — kopie rozpowszechniano na kasetach VHS. Od tamtej pory branża reklamowa regularnie włącza elementy pierdnięć, zwłaszcza w reklamach żywności, produktów na zdrowie jelit i zabawek dla dzieci. Badania marketingowe pokazują, że reklamy z nieszkodliwą komedią cielesną (pierdnięcia, beknięcia) konsekwentnie osiągają wyższe wskaźniki zapamiętywalności niż reklama emocjonalna czy informacyjna — zwłaszcza wśród widzów płci męskiej poniżej 35. roku życia. Odwrotna strona: klienci powyżej 55. roku życia reagują na reklamę pierdnięć znacznie bardziej negatywnie, co tworzy dla marek dylemat grupy docelowej.
Programy dla dzieci i animacja: pierdnięcie jako ponadczasowy klasyk
W telewizji dla dzieci żart o pierdnięciu to trwały standard. Od „Simpsonów” (Homer Simpson pierdzi po raz pierwszy w odcinku 1 sezonu 1 i robi to niemal w każdym sezonie od tamtej pory) po „Miasteczko South Park” (które wyniosło pierdnięcie na nowe tematyczne wyżyny, z całym odcinkiem o „queefingu” i innym o eksperymentach dr. Mephisto ze wzdęciami) po animowane seriale dla dzieci, jak „SpongeBob” — gaz jelitowy jest stałym elementem komediowym. W książkach dla dzieci gatunek „pierdzącej literatury faktu” wyrobił sobie własną niszę: tytuły takie jak „Walter the Farting Dog” osiągnęły miliony egzemplarzy. Biblioteki szkolne w Niemczech i USA donoszą, że książki o pierdzeniu regularnie są na czele najczęściej wypożyczanych tytułów popularnonaukowych wśród dzieci ze szkół podstawowych.
Muzyka pop: odgłosy pierdnięć jako element muzyczny
W muzyce pop odgłosy pierdnięć jako efekty dźwiękowe są udokumentowane od lat 80. Najbardziej znane włączenie to „Ween” — amerykański duet alternatywnego rocka, który używał wyraźnych odgłosów pierdnięć jako elementu instrumentalnego w kilku utworach (jako środka prowokacyjnego humoru). Niemieckojęzyczny rap często używał odniesień do pierdnięć jako symbolu „autentyczności”. Dziecięce albumy muzyczne z odgłosami pierdnięć konsekwentnie dobrze się sprzedają: „Kaka & Pipi” (niemiecki dziecięcy album komediowo-muzyczny) sprzedał się w 2003 roku w ponad 200 000 egzemplarzy i stał się wzorcem dla całego podgatunku. Na platformach streamingowych, jak Spotify, playlisty z czystymi odgłosami pierdnięć (bez muzyki, tylko odgłosy) regularnie gromadzą wysoką liczbę słuchaczy — dziwaczne zjawisko zajmujące analityków algorytmów.
Kultura wiralowa i memowa: pierdnięcie w epoce cyfrowej
Wraz z rozkwitem mediów społecznościowych humor pierdnięć osiągnął nowy wymiar. Memy o pierdnięciach to nieustannie reprodukowana forma treści na Reddicie, Twitterze i TikToku. Koncepcja „przycisku pierdnięcia” — aplikacji i stron odtwarzających odgłosy pierdnięć po naciśnięciu przycisku — osiągnęła szczyt w latach 2009–2012 i przejściowo należała do najczęściej używanych kategorii aplikacji w Apple App Store. Szczególnie skuteczne wirale o pierdnięciach powstają przez komedię kontrastu: momenty z politykami z dodanym odgłosem pierdnięcia, dostojne scenariusze ceremonialne z wstawionym odgłosem jelitowym. Zjawisko kulturowe jest tak rozpowszechnione, że wyrażenie „farting on someone” w anglojęzycznym języku internetu jest używane jako metafora demontażu autorytetu przez absurd.
Czy wiesz, że?
- Reklamy z elementami pierdnięć osiągają wymiernie wyższe wskaźniki zapamiętywalności — zwłaszcza wśród mężczyzn poniżej 35. roku życia.
- Książki o pierdzeniu są regularnie najczęściej wypożyczanymi tytułami popularnonaukowymi w niemieckich i amerykańskich bibliotekach podstawówek.
- „Walter the Farting Dog” to bestsellerowa książka dla dzieci z milionami sprzedanych egzemplarzy na świecie.
- Playlisty z czystymi odgłosami pierdnięć na Spotify mają zaskakująco wysoką liczbę słuchaczy — zagadka dla analityków algorytmów.
Ciekawostka
W 2013 roku jingiel firmy przypraw ziołowych („Bean-Zyme”) w USA stał się wiralem, bo wzorowano go na melodii popularnej piosenki ludowej i zawierał odgłos pierdnięcia w środku. Jingiel pierwotnie wyprodukowano dla lokalnej stacji radiowej w Iowa — ale dzięki uploadom na YouTube stał się najczęściej klikanym jinglem spożywczym roku. Firma odnotowała 340% wzrost sprzedaży w miesiącu po wiralowym rozpowszechnieniu. Dyrektor marketingu firmy skomentował: „Nie wydaliśmy na marketing ani dolara”.
Źródła
- Kelly, J.P. & Turley, L.W. (2004). Consumer perceptions of service quality attributes at professional sporting events. Journal of Business Research, 57(11), 1521.
- Hatzithomas, L. et al. (2011). The role of humor and culture in international advertising. International Marketing Review, 28(1), 50–71.
- Unkelbach, C. et al. (2008). Humor as a vehicle for conveying messages. Journal of Experimental Social Psychology, 44(5), 1256–1272.