Pierdnięcia w historii
Wzdęcia były częścią ludzkiej kultury od najwcześniejszych zapisów pisemnych — pojawiają się w antycznych żartach, królewskich edyktach, literackich arcydziełach i traktatach filozoficznych. Dalekie od bycia współczesnym tabu, pierdzenie było otwarcie omawiane, wyśmiewane, a nawet celebrowane przez większość ludzkiej historii.
Najstarszy żart świata
Najstarszy zapisany żart w historii ludzkości to żart o pierdnięciu. Odkryty na sumeryjskiej tabliczce datowanej na około 1900 rok p.n.e., brzmi: „Coś, co nigdy nie zdarzyło się od niepamiętnych czasów: młoda żona nie pierdnęła na kolanach męża”. Starożytność tego żartu jest godna uwagi — pokazuje, że humor wzdęć był uniwersalną ludzką stałą przez niemal cztery tysiące lat. Sumerowie zapisali też kilka innych żartów związanych ze wzdęciami w swoich zbiorach, co sugeruje, że gatunek był dobrze ugruntowany, a nie odosobnionym przypadkiem. Starożytni Egipcjanie podobnie umieszczali wzdęcia w swoim humorze, choć zachowanych przykładów jest mniej.
Starożytny Rzym i Grecja
Zarówno literatura grecka, jak i rzymska zajmowały się wzdęciami z zaskakującą szczerością. Arystofanes, grecki komediopisarz, umieszczał liczne żarty o pierdnięciach w swoich dziełach — w tym w „Chmurach” (423 p.n.e.), gdzie postać pierdzi w twarz innej jako argument filozoficzny. Cesarz rzymski Klaudiusz, według historyka Swetoniusza, rozważał wydanie edyktu zezwalającego na wzdęcia podczas uczt, ponieważ słyszał o człowieku, który zagroził swojemu zdrowiu, wstrzymując gazy z grzeczności. To, czy edykt faktycznie wydano, pozostaje historycznie sporne, ale sam fakt, że rozważano to na szczeblu cesarskim, świadczy o społecznym znaczeniu wzdęć w świecie antycznym.
Średniowieczna i renesansowa Europa
„Opowieści kanterberyjskie” Geoffreya Chaucera (ok. 1390) zawierają jedną z najsłynniejszych scen pierdnięcia w literaturze angielskiej w „Opowieści młynarza”, gdzie postać wypuszcza gazy w twarz innej — scena rozegrana jednocześnie dla maksymalnego efektu komicznego i komentarza społecznego. Według standardów współczesnych opowieść uchodziła za pikantną, ale nie skandaliczną, co sugeruje, że humor wzdęć zajmował wygodne środkowe miejsce w kulturze średniowiecznej. Benjamin Franklin w swoim słynnym eseju z 1781 roku „Pierdź dumnie” (formalnie „List do Akademii Królewskiej”) zaproponował naukowe wyzwanie — odkryć lek, który uczyniłby wzdęcia bezwonnymi, argumentując, że takie badania byłyby praktyczniej użyteczne niż wiele z tego, co Akademia Królewska faktycznie badała.
Wiktoriańskie tłumienie
XIX wiek wprowadził społeczne tabu wokół wzdęć, które utrzymuje się w wielu kulturach do dziś. Wiktoriańskie podręczniki etykiety wprost zabraniały omawiania funkcji cielesnych w przyzwoitym towarzystwie, a otwarty humor wzdęć wcześniejszych stuleci zaczął być kojarzony z wulgarnością i niską klasą społeczną. To tłumienie zbiegło się z medykalizacją trawienia — wzdęcia coraz częściej omawiano w kontekstach klinicznych, a nie społecznych. Ironia polega na tym, że Le Pétomane, najsłynniejszy zawodowy pierdziciel w historii, osiągnął największą sławę u szczytu epoki wiktoriańskiej — występując dla europejskich monarchów i wypełniając Moulin Rouge co wieczór, co sugeruje, że apetyt na humor wzdęć przetrwał oficjalny zakaz nietknięty.
Fakty historyczne
- Najstarszy zapisany na świecie żart (1900 p.n.e.) to żart o pierdnięciu ze starożytnego Sumeru.
- Benjamin Franklin napisał w 1781 roku satyryczny esej wzywający do badań naukowych nad eliminacją zapachu pierdnięć.
- Cesarz Klaudiusz podobno rozważał uczynienie pierdzenia na przyjęciach prawnie wymaganym.
- „Opowieści kanterberyjskie” Chaucera zawierają szczegółową scenę pierdnięcia użytą zarówno jako komedia, jak i satyra społeczna.
Ciekawostka
W Japonii istnieje wielowiekowy zwój zwany „He-Gassen” („Bitwa pierdnięć”), datowany na okres Edo (1603–1868), przedstawiający szczegółową ilustrowaną bitwę, w której zawodnicy walczą, używając wzdęć jako broni. Niektórzy historycy sztuki interpretują go jako satyrę polityczną wymierzoną w europejskie wpływy w Japonii — każde potężne pierdnięcie reprezentuje kulturowy opór. Zwój znajduje się obecnie w kolekcji Uniwersytetu Waseda i można go obejrzeć w całości.
Źródła
- Hallo, W.W. (1996). Origins: The Ancient Near Eastern Background of Some Modern Western Institutions. Brill Academic Publishers.
- Franklin, B. (1781). A Letter to the Royal Academy of Brussels. Published privately.