Pierdnięcia w religii i mitologii
Niewiele ludzkich uniwersaliów jest tak szeroko udokumentowanych i tak rzadko omawianych jak religijne znaczenie pierdnięcia. Od islamskich zasad czystości po władającego pierdnięciem diabła średniowiecza i hinduistyczną naukę o Apana Waju — praktycznie każda tradycja religijna wypracowała stanowisko wobec wzdęć. Czasem święte, często nieczyste, zawsze fizycznie rzeczywiste.
Islam: pierdnięcie przerywa modlitwę
W prawie islamskim (fikh) puszczenie wiatru uznaje się za hadath — rytualną utratę czystości. Każdy, kto pierdnie, automatycznie traci wudu (czystość rytualną) i musi umyć się ponownie przed następną modlitwą. Zasada ta występuje we wszystkich czterech głównych sunnickich szkołach prawnych (hanaficka, malikicka, szaficka, hanbalicka) i uchodzi za ustalony konsensus. Co ciekawe, prawo islamskie czyni precyzyjne rozróżnienie: tylko faktyczne puszczenie wiatru (flatus) łamie czystość rytualną — a nie sam dźwięk czy zapach, jeśli żaden gaz nie uszedł. Istnieją obszerne uczone dyskusje o tym, co robić w razie wątpliwości (pierdnięto czy nie): w razie wątpliwości czystość uznaje się za zachowaną, dopóki nie ma pewności. Pierdnięcie w środku modlitwy piątkowej było historycznie poważnym problemem społecznym.
Chrześcijaństwo: diabeł i jego pierdnięcie
W średniowiecznym chrześcijaństwie diabeł był ściśle kojarzony z gazami cielesnymi. Przedstawienia diabła często pokazują go z przerośniętym tyłkiem, z którego strzelają płomienie lub gaz. Marcin Luter obszernie pisał o diable i pierdzeniu w swoich „Rozmowach przy stole” — jego strategią wobec diabelskich pokus było dosłownie przegnanie diabła pierdnięciem: „Diabłu należy odpowiadać pierdnięciem”, jak podobno głosił. To skojarzenie nie było jedynie metaforyczne: w ludowej teologii średniowiecza wzdęcia uważano za wyjście złych duchów z ciała. Egzorcyzm i pierdzenie w niektórych tradycjach traktowano jako pokrewne zjawiska.
Hinduizm: Apana Waju — święty oddech
W myśli ajurwedyjskiej i jogicznej pierdzenie nie jest nieczyste, lecz raczej naturalnym i ważnym aspektem fizjologii ciała. Koncepcja pięciu waju (rodzajów oddechu życiowego) obejmuje „Apana Waju” — skierowany w dół oddech życiowy odpowiedzialny za wydalanie, menstruację, poród, a także wzdęcia. Zablokowany Apana Waju uważa się w ajurwedzie za przyczynę choroby. Pozycje jogi, jak Pawanmuktasana (dosłownie: „pozycja uwalniania wiatru”), wprost mają na celu regulację Apana Waju i rozluźnienie wiatru jelitowego. Tutaj pierdnięcie nie jest tabu, lecz celem medycznym.
Judaizm i starożytność: humor i świętość
Talmud zawiera fragment (traktat Berachot 24b) omawiający, czy ktoś może wstrzymać oddech, dopóki nie znajdzie cichego miejsca, by się załatwić — rabiniczna dyskusja o równoważeniu zdrowia cielesnego i godności społecznej. W starożytności postawy wobec pierdzenia były znacznie bardziej rozluźnione: Plutarch donosi, że cesarz Klaudiusz rozważał oficjalne zezwolenie na pierdzenie podczas uczt, usłyszawszy o człowieku, u którego wstrzymywanie się rozwinęło poważną chorobę. Grecka komedia (Arystofanes) regularnie używała wzdęć jako środka krytyki społecznej.
Czy wiesz, że?
- W islamie pierdnięcie łamie czystość rytualną (wudu) — trzeba się ponownie umyć przed następną modlitwą.
- Marcin Luter zalecał przeganianie diabła pierdnięciem — i miał to na myśli dosłownie.
- W ajurwedzie pierdnięcie nie jest nieczyste, lecz oznaką zdrowego Apana Waju — skierowanego w dół oddechu życiowego.
- Talmud rozważa, czy można wstrzymać oddech, by znaleźć ciche miejsce — i dochodzi do zniuansowanej odpowiedzi.
Ciekawostka
W średniowiecznej Europie krążyły opowieści o świętych, którzy potrafili używać pierdnięć jako cudów — w pewnej irlandzkiej tradycji święty rzekomo przegnał hordę smoków jednym potężnym pierdnięciem. Te opowieści w XIX wieku usunięto z żywotów świętych jako „nieprzyzwoite”, ale przetrwały we wcześniejszych rękopisach.
Źródła
- Elias, N. (1969). Über den Prozeß der Zivilisation. Suhrkamp.
- Ibn Qudama, M. (ca. 1185). Al-Mughni (Islamic legal work). Cairo.
- Bakhtin, M. (1984). Rabelais and His World. Indiana University Press.
- Olivelle, P. (2005). Manu's Code of Law. Oxford University Press.